Niewidoczne przez mikroskop: dlaczego tradycyjna diagnostyka nie wykrywa ta

Pomimo dostępności licznych, łatwych w użyciu produktów do zwalczania pasożytów, zarażenia pasożytnicze jelit wciąż są powszechne u psów.

Według dr. Jasona Drake’a, DVM, DACVM, specjalisty parazytologa w Elanco Animal Health, czynniki przyczyniające się do występowania inwazji pasożytniczych jelit u psów są m.in. następujące:

„Ponadto psy domowe poddawane kwartalnemu lub miesięcznemu schematowi odrobaczania mogą nie otrzymywać właściwych produktów takich, które działają przeciwko wszystkim powszechnie występującym pasożytom” – mówi Drake.

Sprawę dodatkowo komplikuje to, że tasiemiec, jak i włosogłówka u psa mogą być trudne do zdiagnozowania za pomocą tradycyjnej diagnostyki. Jakie jest rozwiązanie? Przyjrzymy się bliżej ograniczeniom, jakie ma badanie kału metodą flotacji pasywnej, a także omówimy, jak badać psy na obecność pasożytów oraz jak skutecznie chronić zwierzęta przed nimi.

Diagnozowanie pasożytów jelitowych: ograniczenia badania kału metodą flotacji

Zapewnienie rutynowych badań przesiewowych w kierunku pasożytów jelitowych i oferowanie produktów do ochrony przed pasożytami o szerokim spektrum działania jest korzystne dla zdrowia zwierząt domowych, a także dla skuteczności działania i wyników klinik weterynaryjnych. Esccap Polska zaleca, aby wszystkie zwierzęta były testowane i chronione pod kątem pasożytów wewnętrznych i zewnętrznych przez cały rok.

Choć testowanie kału metodą flotacji pasywnej jest wciąż powszechnie stosowanym rozwiązaniem wśród lekarzy weterynarii mającym na celu wykrywanie infekcji pasożytniczych, to wspomniane narzędzie diagnostyczne wiąże się z poważnymi ograniczeniami.

W niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie Veterinary Parasitology podczas tradycyjnego badania kału metodą flotacji nie wykryto alarmującej liczby robaków jelitowych u psów (1).

Aby przeprowadzić badanie, zespół naukowców (w tym dr Drake) zbadał zawartość całego przewodu pokarmowego 97 naturalnie zarażonych dorosłych psów.

Próbki kału od każdego badanego psa badano metodą flotacji pasywnej z użyciem roztworu azotanu sodu i metodą flotacji wirówkowej z użyciem roztworu sacharozy. Do wykrywania obecności antygenów nicieni w zamrożonych próbkach kału 92 psów zastosowano testy do wykrywania antygenów kałowych.

Około dwóch trzecich psów w badaniu było zarażonych nicieniami, a ponad połowa była zarażona tasiemcami. „Chociaż były to psy ze schroniska dla zwierząt, jest to reprezentatywne badanie wykazujące na co psy są narażone i co mogą złapać, jeśli nie są regularnie odrobaczane” – mówi Drake.

Najczęściej znajdowanymi robakami jelitowymi były Dipylidium caninum, Ancylostoma caninum i Trichuris vulpis. Według badania sama flotacja kału nie wykryła od 15,6% do 93,7% zarażeń pasożytami jelitowymi – w zależności od gatunku.

U badanych psów nie wykryto około 96 procent zarażeń tasiemcem Dipylidium caninum i 86 procent zarażeń tasiemcem Taenia spp. „Większość zarażeń tasiemcami została pominięta przez metody diagnostyczne stosowane przez większość lekarzy weterynarii i laboratoriów diagnostycznych” – mówi Drake. „Istniejąca technologia testowa nie jest skuteczna w wykrywaniu inwazji takich, jak tasiemczyca u psa”.

Pasywne badanie kału metodą flotacji nie wykryło też u badanych psów jednej trzeciej zarażeń włosogłówką.

Inne badanie, które zostało opublikowane w czasopiśmie Veterinary Therapeutics, dotyczyło w szczególności dokładności pasywnych testów kału metodą flotacji, testów komercyjnych i różnych technik wirowania, a także trzech powszechnie stosowanych roztworów flotacyjnych do identyfikowania jaj robaków i oocyst w psich odchodach. Badanie wykazało, że pasywne badanie kału metodą flotacji było mniej dokładne niż wirowanie, zwłaszcza gdy nie przestrzegano właściwej techniki flotacji kału (2).

Jakie płyną z tego wnioski? „Kliniki weterynaryjne stosujące tradycyjne techniki flotacji pasywnej nie wykrywają wielu istniejących inwazji pasożytniczych”, mówi Drake. „Wykorzystanie technik wirowania może poprawić czułość badań kału”.

Badanie kału metodą flotacji ­– pułapki

Powszechne błędne przekonania na temat badania kału metodą flotacji mogą prowadzić do uzyskiwania fałszywie ujemnych wyników. Według Drake'a oto kilka błędów, o których powinien wiedzieć personel weterynaryjny:

Zbyt mała próbka kału: Większość technik diagnostycznych kału wymaga do testowania co najmniej 2 do 3 gramów kału. Jednak pętle kałowe, które są powszechnie używane do pobierania próbek w szpitalach weterynaryjnych, pozyskują tylko około 0,1 grama kału.

Poleganie tylko na pasywnej flotacji: Chociaż pasywna flotacja kału jest częściej stosowanym testem klinicznym, wirowanie jest znacznie bardziej czułe. Dodanie badania antygenów kałowych do badania flotacją wirówkową z laboratorium diagnostycznego może poprawić czułość.

Brak świadomości odsetka wyników fałszywie negatywnych: „Obecnie stosowane testy kliniczne na tasiemce są wyjątkowo niedokładne” – mówi Drake. „Tasiemce u psa są bardzo trudne do zdiagnozowania przy użyciu technik flotacji, a nawet wirowania”.

Identyfikowanie zarażenia pasożytami jelitowymi u pacjentów

Idealna metoda diagnozowania pasożytów zależy od rodzaju pasożyta, którego szukasz, mówi Drake. „Najdokładniejszym przeprowadzanym w klinikach testem na powszechnie występujące nicienie żołądkowo-jelitowe, takie jak włosogłówka, glisty i tęgoryjce, jest wirowanie z użyciem zmodyfikowanego roztworu Sheathera” – dodaje. „Laboratoria IDEXX skomercjalizowały niedawno testy antygenów kałowych o wysokiej czułości na włosogłówkę, obleńce i tęgoryjce”.

„Podczas próby wykrycia pasożyta Giardia spp. u psa z biegunką lepszą opcją może okazać się wirowanie z użyciem siarczanu cynku” – mówi.

„Sedymentacja jest lepsza w przypadku cięższych jaj pasożytów”, kontynuuje, „podczas gdy technika Baermanna poprawia wrażliwość w przypadku wielu larw nicieni płucnych, takich jak Crenosoma vulpis i Angiostrongylus vasorum”.

Ochrona przed pasożytami o szerokim spektrum działania

Fakt, że diagnoza pasożytów jelitowych często sprawia trudności, stanowi ważne przypomnienie dla personelu weterynaryjnego, aby regularnie rozmawiać

 z klientami na temat całorocznej ochrony przed pasożytami o szerokim spektrum działania.

Ponieważ tasiemce i włosogłówki są powszechne u psów, ale trudne do zdiagnozowania, Drake zaleca programy kontroli pasożytów, które obejmują comiesięczne zwalczanie zarówno tasiemców, jak i włosogłówek. Podczas gdy niektóre środki zapobiegające robaczycy lub środki odrobaczające działają na tęgoryjce i glisty, na tasiemce i włosogłówki działa tylko kilka produktów.

Ochrona psów przed zewnętrznymi pasożytami jest też kluczowa w kontekście zapobiegania chorobom pasożytniczym, podkreśla Drake. Produkt doustny może być jednocześnie przepisany w celu zwalczenia dorosłych pcheł, leczenia i zapobiegania inwazji pcheł oraz leczenia i kontroli inwazji kleszczy u psów.

„Odpowiednia kontrola nad pasożytami zapewnia zwierzętom komfort i zdrowie oraz pozwala właścicielom zwierząt zabierać je ze sobą na spacery po mieście i parku, mając pewność, że ich czworonogi są skutecznie chronione przed pasożytami, na które mogą być narażone, gdy udają się do miejsc odwiedzanych przez inne psy i dzikie zwierzęta” – mówi Drake.

„Pasożyty zawsze były problemem dla zwierząt domowych, a dodatkowo zagrożenia pasożytnicze szybko ewoluują i pojawiają się na nowych obszarach” – ostrzega Drake. „Nawet obszary z historią niskiego ryzyka występowania pasożytów odnotowują znaczny wzrost częstości ich występowania, co naraża wszystkie psy na zwiększone ryzyko” – mówi. „Przyjęcie protokołów kontroli pasożytów obejmujących zewnętrzną i wewnętrzną ochronę przed pasożytami, w tym ochronę przed tasiemczycami, ma kluczowe znaczenie dla umożliwienia psom cieszenia się aktywnym stylem życia”